Đại tướng Võ Nguyên Giáp và chuyến bay 72.000 km khắp châu Phi



Ảnh: Tổng thống Cộng hòa Benin, Mathieu Kérékou đón Đại tướng Võ Nguyên Giáp thăm hữu nghị Cộng hòa Benin từ ngày 5 đến 8/11/1980.

Xin phép giới thiệu 2 đồng chí trước:
-Mathieu Kérékou: nhà độc tài quân sự và Tổng thống Benin

Mathieu Kérékou là cựu sĩ quan quân đội trong Pháp tại Dahomey (tên cũ của Benin). Năm 1961 Dahomey giành độc lập.

Năm 1972, ông làm đảo chính để lên nắm quyền. Trong 2 năm đầu Mathieu Kérékou tuyên bố: "Cuộc cách mạng không chịu gánh nặng phải sao chép hệ tư tưởng của nước ngoài. Chúng tôi không cần Chủ nghĩa tư bản hay Chủ nghĩa xã hội. Chúng tôi có hệ thống xã hội và văn hóa Dahomey của riêng mình".

Nhưng ngày 30 tháng 11 năm 1974, Kérékou thay đổi hiến pháp, tuyên bố đất nước đi lên Chủ nghĩa xã hội. Ngay sau tuyên bố này, Kérékou quốc hữu hóa các công ty nước ngoài, đồng thời thiết lập chế độ độc tài quân sự. Các nước phương Tây ngay lập tức cắt quan hệ và viện trợ với Benin.

Bên cạnh đó, không ít nỗ lực lật đổ ông. Năm 1977, trong "sự kiện Vịnh Con Lợn của châu Phi", một nhóm lính đánh thuê nước ngoài cùng người Benin lưu vong đổ bộ lên cảng Cotonou nhằm lật đổ chính quyền Xã hội chủ nghĩa. Năm 1988, 2 cuộc đảo chính nổ ra. Nhưng sau tất cả, Kérékou vẫn đứng vững.

Sau 19 năm cầm quyền, nền kinh tế Benin bị suy sụp. Kérékou phải xin gói viện trợ của IMF vào năm 1989, với cam kết cải cách đất nước theo hướng dân chủ đa đảng. Hiến pháp được sửa đổi, loại bỏ chủ nghĩa Marx-Lenin.

Trong "hội nghị bàn tròn" của Benin năm 1990, Kérékou trên sóng truyền hình, đã xin lỗi toàn dân về sai lầm của mình và cầu mong sự tha thứ của người dân. Như một sự chấp nhận, chính quyền đã không truy tố Kérékou, mà vẫn cho ông tham gia bầu cử năm 1991. Nhưng Kérékou đã thất cử, và rút lui khỏi chính trường trong yên lặng.

Tuy nhiên, tổng thống mới của Benin là Nicéphore Soglo cũng không giúp đất nước khá hơn. Vậy nên năm 1996, Kérékou quay lại chính trường và được người dân tin tưởng bầu làm tổng thống. Ông đã có nhiều hành động quyết liệt chống tham nhũng và mở rộng quan hệ với Pháp, Mỹ và các nước khác, giúp kinh tế Benin tạm phục hồi. Năm 2001, ông tiếp tục chiến thắng nhiệm kì 2. Năm 2006, ông nghỉ hưu sau khi kết thúc nhiệm kì.

Kérékou có một vụ tai tiếng, đó là năm 1980, khi sang Libya gặp Muammar Gaddafi ông đã cải đạo sang Đạo Hồi. Việc này khiến ông bị nhà thờ ở quê nhà chối bỏ, nhưng sau này Kérékou đã xin lỗi nhà thờ và các tín đồ ngay trên truyền hình trong hội nghị bàn tròn năm 1990.

Kérékou qua đời năm 2015, tang lễ được tổ chức trang trọng, trong lễ tang người ta đã đọc cả công và tội của ông trong 2 lần lãnh đạo đất nước. Sau đó, Benin để quốc tang 1 tuần.

-Didier Ratsiraka, biệt danh "Đô đốc Đỏ", lãnh đạo Xã hội chủ nghĩa của Madagascar.

Năm 1975 Ratsiraka lên nắm quyền sau đảo chính quân sự. Ông đưa ra "Hiến chương cách mạng Xã hội chủ nghĩa Malagasy" đưa đất nước đi lên Chủ nghĩa Xã hội, thiết lập quan hệ ngoại giao với Liên Xô, Cuba và nhiều nước XHCN khác.

Didier Ratsiraka tái đắc cử năm 1983, trong bối cảnh đất nước nghèo nàn, tham nhũng gia tăng. Năm 1989, ông lại được bầu làm tổng thống. Nghi ngờ gian lận đã khiến bạo lực bùng phát làm 75 người chết.

Đến ngày 10/8/1991, 400.000 người đã tuần hành đến phủ Tổng thống đòi ông từ chức. Quân đội nổ súng, tuyên bố giết 11 người nhưng có người nói con số lên đến hàng trăm. Sau khi Liên Xô sụp đổ, Didier Ratsiraka buộc phải rời ghế.

Năm 1997, ông được bầu lại làm tổng thống. Đến năm 2001, ông thất bại trong bầu cử. Chính quyền mới đã truy tố ông tội tham nhũng và giết hại người biểu tình. Didier Ratsiraka phải lưu vong sang Pháp. Năm 2011, ông trở về quê nhà.

Tháng 10/1980, Đại tướng Võ Nguyên Giáp lên chiếc chuyên cơ đi khắp 12 nước châu Phi, trải qua chặng đường 72.000 km, với 112 giờ bay để truyền lửa đấu tranh cho bạn bè quốc tế.

Xúc động nghẹn ngào khi nhắc nhớ lại những ký ức được theo chân Đại tướng Võ Nguyên Giáp đi nhiều nước trên thế giới, ông Nguyễn Văn Vinh, cựu nhà báo của Đài Truyền hình Việt Nam và hãng Reuters của Anh chia sẻ: "Tôi sẽ nhớ mãi chuyến đi mà tôi may mắn được tháp tùng Đại tướng qua 12 nước châu Phi vào tháng 10/1980, kéo dài trong 2,5 tháng. Cả đoàn đã trải qua chặng đường 72.000 km, ngồi 112 tiếng trên máy bay".

Ngày đó, điều ấn tượng nhất là châu Phi muốn biết tại sao Việt Nam thắng được đế quốc Mỹ, giành được độc lập, thống nhất đất nước. Nhất là khi đó, Việt Nam lại vừa trải qua chiến tranh biên giới ngắn ngủi với Trung Quốc và cũng thắng. Vì thế, nhân dân châu Phi càng quan tâm.

"Tại Madagascar, cuộc nói chuyện của Đại tướng với hơn 200 sĩ quan và binh sĩ của quân đội Madagascar khiến họ rất quan tâm và tán thưởng, vỗ tay rần rần. Lúc đó, Đại tướng nói chuyện bằng tiếng Pháp. Tôi vẫn nhớ Đại tướng luôn khẳng định, chiến thắng của Việt Nam là nhờ yếu tố con người", người phóng viên từng quay rất nhiều thước phim tư liệu về Đại tướng cho biết.

Theo ông Vinh, trong những cuộc gặp gỡ với quân đội, nhân dân các nước châu Phi, Đại tướng luôn khẳng định vũ khí của Việt Nam so với Pháp trước đây và Mỹ sau này đều không bao giờ bằng, về tương quan lực lượng, về khoa học kỹ thuật, về sức mạnh quân sự cũng như tiềm lực kinh tế Việt Nam không bao giờ bằng. Thế nhưng, Việt Nam đã tìm được cách để chiến thắng, đó là dựa vào con người, ý chí của nhân dân khát khao nền độc lập, khát khao đất nước thống nhất, khát khao thể hiện rằng nước Việt Nam là một, dân tộc Việt Nam là một.

Đại tướng nhiều lần nói với bạn bè quốc tế, có con người sẽ có vũ khí. Khi nghe vị danh tướng của Việt Nam nói những điều đó, các bạn châu Phi như được "truyền lửa".

Đặc biệt, đi đâu Đại tướng cũng nói về mong muốn xây dựng đất nước Việt Nam phồn vinh, người dân có được cuộc sống tốt đẹp. Vì Việt Nam trải qua chiến tranh, sự mất mát về con người qua nhiều thế hệ thanh niên, những người mà lẽ ra tuổi thanh xuân của họ có thể dành đóng góp để xây dựng Tổ quốc nhưng đã phải ra trận để giành độc lập, thống nhất đất nước.

"Phải được đi theo và chứng kiến sự tán đồng, khâm phục của quân, dân châu Phi dành Việt Nam ngày đó mới thấy sự vĩ đại của cuộc kháng chiến cũng như công lao của nhiều thế hệ người Việt Nam đã hiến dâng cho Tổ quốc. Tôi nghĩ rằng hình ảnh, vị thế của Việt Nam đã được nâng lên rất nhiều từ những câu chuyện của Đại tướng, thông qua chính con người Đại tướng", ông Vinh nói.

Vị sứ giả của Việt Nam

Những năm 1980, vừa phải dốc sức xây dựng lại đất nước nhưng Việt Nam vẫn mở con đường ngoại giao vào châu Phi nhờ chuyến đi của Đại tướng Võ Nguyên Giáp. Sau chuyến đi lịch sử này, một loạt hợp tác với các nước bạn về y tế, giáo dục và nông nghiệp đã được thiết lập...
"Tôi đặc biệt nhớ, trong chuyến đi châu Phi này, mỗi buổi tối sau khi ăn cơm xong về khách sạn, Đại tướng vẫn tranh thủ đi dạo và dù đã nhiều tuổi lại phải trải qua chặng đường bay vất vả hàng chục nghìn kilômét như chúng tôi nhưng Đại tướng vẫn luôn dành sự quan tâm và ân cần hỏi han các anh em trong đoàn. Đại tướng hỏi anh em đi một chặng đường dài thế có mệt không, có thấy nhiều cái mới và khác biệt ở châu Phi không... khiến chúng tôi rất xúc động", ông Vinh kể.

Để nói về Đại tướng thì chẳng lời nào có thể đủ về một con người quân sự, con người chính trị, con người ngoại giao ấy. "Nhưng cái mà tôi nhận thấy nổi bật nhất ở Đại tướng là sự gần gũi, gắn bó với nhân dân", ông Vinh chia sẻ.

Là phóng viên, ông Vinh có nhiều dịp để quay phim, phỏng vấn Đại tướng trong những sự kiện tiêu biểu như: hai lần Đại tướng gặp Cựu Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Robert McNamara, tiếp cựu Đô đốc Elmo Zumwalt, tư lệnh Hải quân Mỹ trong chiến tranh Việt Nam. Trong những cuộc gặp gỡ, tiếp xúc ấy, Đại tướng đều dành cho các vị khách là những người từng ở bên kia của chiến tuyến thái độ tiếp đón cởi mở và thân thiện với mục đích để đôi bên hiểu nhau hơn, hiểu biết về quá khứ rõ hơn đồng thời hướng tới một quan hệ tốt đẹp hơn trong tương lai.

Sau này, khi Đại tướng không còn tiếp tục với công việc nữa thì phần lớn các sự kiện, hoạt động liên quan tới Đại tướng đều diễn ra tại nhà riêng của ông ở số nhà 30 Hoàng Diệu, Hà Nội.

Rất nhiều khách nước ngoài, từ các nguyên thủ quốc gia thế giới đều muốn đến thăm, được ngồi cạnh tâm tình với Đại tướng. Ông Vinh có may mắn là người được quay lại những hình ảnh đẹp đó, như lần Đại tướng tiếp Chủ tịch Cuba Fidel Castro, Tổng thống Venezuela Hugo Chavez, Tổng thống Nam Phi, Tổng thống Brazil...

"Đại tướng thường hay khẳng định trong những cuộc phỏng vấn rằng: Trước đây, họ đến với chúng tôi bằng súng thì tôi cũng tiếp họ bằng súng, còn bây giờ họ đến với chúng tôi bằng lòng thân thiện thì chúng tôi đón họ bằng nụ cười và hoa tươi", nhà báo Nguyễn Văn Vinh nhớ lại.

Nguồn: Thông tấn xã Việt Nam (không thể hiện quan điểm người viết)



Nguồn : group Nhóm Nghiên Cứu Lịch Sử

Nếu thấy hay thì hãy chia sẻ nội dung này bạn nhé !


Xem Thêm những ảnh xưa cùng chuyên mục Nhân Vật Lịch Sử khác