Hình ảnh và Lịch sử các cuộc bắt đạo Công Giáo ở Việt Nam thời Phong kiến


Bài viết chỉ nói về diễn biến lịch sử - không có ý xúc phạm hay kích động gây hận thù tôn giáo - dân tộc
-------------------------------------------------------------
Nhà Nguyễn từ thời Chúa Sãi Nguyễn Phúc Nguyên lấy Phật giáo Đại thừa làm ý thức hệ chủ đạo cho bộ máy cai trị mới. Với sự ủng hộ của nhà Nguyễn, chúa Nguyễn cũng không tự coi mình là bậc cao nhứt như tư tưởng Nho giáo ở đằng Trong và bên Tàu nữa, Phật giáo nở rộ đến mức, nhà lữ hành Pháp, Pierre Poivre, tường thuật rằng chỉ riêng ở quanh Huế đã có khoảng 400 ngôi chùa.

Đến Năm 1615, do đằng Trong mở cửa làm ăn với phương Tây nên các tu sĩ đầu tiên của Thiên Chúa giáo đã theo thuyền buôn Bồ Đào Nha từ Ma Cao cập bến Đàng Trong tại cửa Hàn (Đà Nẵng). Linh mục Busomi được Nguyễn Phúc Nguyên tiếp đãi và việc truyền đạo khá thuận lợi. Các giáo sĩ xây dựng được giảng đường đầu tiên, sau đó đi tiếp vào Hội An – nơi có nhiều người Bồ buôn bán.

Sang năm 1618, các giáo sĩ Francisco di Pina và Christofoto Borri đã học được tiếng Việt và giảng đạo bằng tiếng Việt. Họ đã soạn được cuốn Kinh Thánh bằng tiếng Nôm và đặc biệt là giáo sĩ Borri viết được cuốn sách nói về địa lý, khí hậu, sản vật, tài nguyên, phong tục tập quán Đàng Trong, chuyển ra nhiều thứ tiếng giúp người châu Âu hiểu rõ về Đại Việt
Thời gian sau này do lễ nghi Công giáo có quá nhiều điều trái với phong tục Đại Việt nên đến năm 1645 cha Alexandre de Rhodes bị chúa Nguyễn trục xuất ra khỏi Đàng Trong. Công giáo bị cấm ở toàn lãnh thổ Đại Việt đằng Trong lẫn đàng Ngoài

Tới năm 1700, lệnh cấm đạo Đàng Trong lại thực thi, tuy không gắt gao như giữa thế kỷ 17: các giáo sĩ vẫn bị cấm nhưng nếu lén lút truyền đạo thì không bị xử tội chết Chúa Nguyễn Phúc Chu tuy ra lệnh đuổi giáo sĩ nhưng lệnh không thi hành ngặt nghèo. Sang thời Nguyễn Phúc Chú thì Thiên chúa giáo được dung nạp trở lại, nhiều nhà thờ được xây dựng, ngay tại Thuận Hóa có 5 nhà thờ.

Trong khi đó tại Đàng Ngoài, Thiên chúa giáo vẫn bị cấm gắt gao.

Nhưng đến năm 1750, chúa Nguyễn Phúc Khoát lại ra lệnh đuổi giáo sĩ, nhiều người bị bắt, bị đánh, nhiều nhà thờ bị phá. Cùng lúc, việc cấm đạo ở Đàng Ngoài vẫn thi hành gay gắt. Điều đó buộc các giáo sĩ phải trở về Ma Cao. Duy nhất giáo sĩ dòng Tên là Jean Koffer được giữ lại ở Đàng Trong và trên toàn lãnh thổ Đại Việt đương thời vì ông là thày thuốc chữa bệnh cho chúa Nguyễn

Các giáo sĩ từng sang Cao Miên ở gần Oudong, dựa vào người Việt lên đánh cá ở Cao Miên để bắt nối liên lạc. Sau đó, các giáo sĩ dựa vào tướng trấn thủ Mạc Thiên Tứ để truyền giáo tại vùng đất mới khai phá của chúa Nguyễn, lập được một chủng viện tại Hòn Đất.

Trong lúc cuộc chiến giữa chúa Nguyễn với quân Tây Sơn bắt đầu nổ ra ác liệt khiến chúa Nguyễn không tập trung đối phó với các giáo sĩ. Năm 1777, chúa Nguyễn Phúc Thuần bị Tây Sơn bắt giết. Không lâu sau, Pigneau de Béhaine nắm lấy cơ hội kết giao và bắt đầu việc hỗ trợ cho chúa Nguyễn mới là Nguyễn Ánh trong việc chống Tây Sơn để đổi lại được thực hiện việc truyền đạo

Tới thời Vua Gia Long nắm ngôi, thay vì trị quốc theo tôn chỉ Phật giáo như các đời tổ tiên của ông trước đây thì ông lại duy trì chế độ cai trị bằng Nho giáo như triều đại mấy ngàn năm trước, ông coi triều đại của mình là nối tiếp triều đại của một nhà Lê ưa chuộng Nho giáo.
Tuy rằng dù ông có mối giao hảo tốt với phương Tây đặc biệt là Pháp, nhưng Vua Gia Long vẫn thấy nguy cơ về mất chủ quyền mỗi khi cơ hội đến với phương Tây thông qua con đường bảo vệ đạo thiên Chúa nên ông căn dặn người kế vị (Minh Mệnh)không nên đối xử phân biệt giữa các đạo Nho, Phật, Thiên Chúa giáo. Việc khủng bố tôn giáo sẽ là nguyên nhơn dẫn đến các biến động xã hội và gây ra thù oán trong nhơn dân , đôi khi làm sụp đổ cả ngôi vua

Đối với người công giáo, thì trong lịch sử bắt đạo ở VN, cuộc bắt đạo dưới thời vua Minh Mệnh là nổi bật nhứt, liên tiếp xảy ra các cuộc bắt đạo tàn bạo và rất khoa học

Trước thái độ suy tôn một thiên Chúa của người công giáo và coi vua chỉ ở bậc thứ nhì, vua Minh Mệnh coi đạo Thiên chúa do ngoại nhơn đem vào là xỉ nhục thiên triều của ông , là tai họa cho dân chúng . Với vua Minh Mệnh một nước không thể có hai vua, cũng như không thể có hai tôn giáo , đã có Nho giáo rồi thì không thể có đạo Thiên Chúa thời Chúa trời đất.
Dưới thời Minh Mệnh ông cho xử tử rất nhiều giáo sĩ. Việc bắt và xử tử các giáo sĩ vào thời Thiệu Trị có phần ít hơn, cho lãnh án “trảm giam hậu” tức tội chết nhưng giam đợi xét, rồi cuối cùng cũng được thả tự do. Nhưng tới thời vua Tự Đức giáo sĩ lại bị xử tử bắt giam rất nhiều, nhứt là trong giai đoạn chiến tranh Pháp – Đại Nam

Dù gặp phải nhiều khó khăn trong việc truyền đại, các giáo sĩ vẫn kiên trì hoạt động và lần hồi đạo Thiên chúa trở thành một trong những tôn giáo quan trọng của Việt Nam.



Nguồn : Page Sử Nước Nam

Nếu thấy hay thì hãy chia sẻ nội dung này bạn nhé !


Xem Thêm những ảnh xưa cùng chuyên mục Ảnh Xưa Tổng Hợp khác