Lịch sử hình thành phát triển Tỉnh Quảng Nam


Quảng Nam (Quảng Nôm)

Lịch Sử Tỉnh Quảng Nam

:

THỜI NHÀ TRẦN:

Trước kia Quảng Nam là đất Chiêm Thành. Năm 1306 theo thỏa ước giữa vua Chiêm Thành là Chế Mân và vua Đại Việt là Trần Nhân Tông thì vua Chế Mân dâng hai Châu Ô, tức Thuận Châu (nam Quảng Trị, Huế) và Châu Rí tức Hóa Châu (một phần Huế, bắc sông Thu Bồn) làm sính lễ cưới con gái vua Trần Nhân Tông là công chúa Huyền Trân. Người Việt dần định cư tại hai vùng đất mới; người Chiêm Thành lùi dần về vùng đất còn lại phía Nam của vương quốc.

Năm 1402, nhà Hồ thay thế nhà Trần. Nhà Hồ chia Hóa Châu thành 4 Châu nhỏ hơn là: Thăng Châu, Hóa Châu, Tư Châu và Nghĩa Châu và đặt An Phủ Sứ cai trị.

Năm 1408, Trần Ngỗi khởi nghĩa ở Nghệ An, hai viên quan Đặng Tất ở Hóa Châu (Huế) và Nguyễn Cảnh Chân ở Thăng Hoa (Quảng Nam). Tháng Giêng âm lịch năm 1408, Trần Ngỗi đánh 4 vạn quân Trương Phụ ở Bô Cô (Nam Định). Các nông dân Phạm Tất Đại, Phạm Chấn, Trần Nguyệt Hồ, Lê Ngã kéo về theo quân Trần Ngỗi. Nhưng có người gièm pha với Trần Ngỗi rằng hai viên quan kia là con hoàng xà đã biến thành nên Trần Ngỗi giết chết Đặng Tất và Nguyễn Cảnh Chân.
Đặng Dung và Nguyễn Cảnh Dị đưa con Trần Ngạc là Trần Quý Khoáng tiếm quyền.

THỜI NHÀ LÊ:

Năm 1471, sau khi chiếm vùng đất phía Nam Thuận Hóa cho đến đèo Cù Mông, vua Lê Thánh Tông lập thêm đơn vị hành chính thứ 13 - Thừa Tuyên Quảng Nam gồm 3 phủ: Thăng Hoa, Tư Nghĩa và Hoài Nhơn (nay là Quảng Nam, Quảng Ngãi, Bình Định). Danh xưng Quảng Nam xuất hiện từ đây.

Quảng Nam Thời Chúa Nguyễn



Sang thời kỳ Trịnh-Nguyễn phân tranh, Quảng Nam thuộc quyền cai quản của chúa Nguyễn (từ năm 1570). Hội An được nhà chúa chọn là điểm giao thương duy nhất với thế giới khi đó nên nhiều thương gia nước ngoài hay gọi vùng đất này là "Quảng Nam Quốc".

Biên niên sử thời Nguyễn đã chép về giai đoạn này như sau: "Chúa ở trấn hơn 10 năm, (chúa Tiên Nguyễn Hoàng) chính sự rộng rãi, quân lệnh nghiêm trang, nhân dân đều an cư lạc nghiệp, chợ không hai giá, không có trộm cướp. Thuyền buôn các nước đến nhiều. Trấn trở nên một đô hội lớn".

Đến giữa thế kỷ 17, việc triều chính xứ Đàng Trong suy đồi. Thuế thì nặng, quan lại thì lợi dụng địa vị, sinh sự làm khổ dân. Trước hoàn cảnh đó, khi phong trào Tây Sơn bùng nổ, dân Quảng Nam cũng nổi dậy.
Mùa thu năm 1773 khi quân Tây Sơn kéo ra Quảng Nam, dân Quảng Nam đã phối hợp cùng nghĩa quân phục kích ở Bến Đá (Thạch Tân, Thăng Hoa, Quảng Nam) đánh bại quân của chúa Nguyễn do các tướng Nguyễn Cửu Thống, Nguyễn Hữu Sách chỉ huy.
Nhà Tây Sơn tuy vậy chỉ tồn tại trong thời gian ngắn ngủi.

Tỉnh Quảng Nam Thời Nhà Nguyễn



Năm 1806 vua Gia Long thống nhất đất nước. Về hành chính, vua chia đất nước thành 23 trấn và 4 doanh thuộc đất kinh kỳ gồm Trực Lệ-Quảng Đức, Quảng Bình, Quảng Trị và Quảng Nam doanh.

Năm 1831, vua Minh Mạng đổi trấn và doanh thành tỉnh. Quảng Nam chính thức trở thành tỉnh từ năm này. Tỉnh Quảng Nam được chia thành 2 phủ Thăng Bình (trước là Thăng Hoa (gồm các huyện Lễ Dương ) Tam Kỳ , Hà Đông, Quế Sơn và Điện Bàn (với các huyện Hòa Vang, Duy Xuyên, Diên Phúc (sau đổi là Diên Phước), Đại Lộc.

Tỉnh Quảng Nam Thời Pháp Thuộc



Năm 1888, dưới triều vua Thành Thái, Đà Nẵng bị tách khỏi Quảng Nam để trở thành đất nhượng địa của thực dân Pháp.

Quảng Nam Thời Việt Nam Cộng Hòa



Sau Hiệp định Genève, tỉnh Quảng Nam thời Việt Nam Cộng Hòa vào năm 1956 lại chia thành hai tỉnh mới lấy sông Rù Rì (tên gọi khác của sông Ly Ly) làm ranh giới là Quảng Nam ở phía Bắc gồm chín quận và Quảng Tín ở phía Nam gồm sáu quận.

Chín quận của Quảng Nam là:

1 - Hòa Vang (nay thuộc thành phố Đà Nẵng)
2 - Đại Lộc
3 - Điện Bàn
4 - Duy Xuyên
5 - Đức Dục (một số xã miền núi của huyện Đại Lộc, Quế Sơn và Duy Xuyên, nay là huyện Nông Sơn)
6 - Hiếu Nhơn (nay thuộc thành phố Hội An và một số xã của thị xã Điện Bàn)
7 - Quế Sơn
8 - Hiếu Đức (nay thuộc huyện Đông Giang, Tây Giang và một số xã miền núi của huỵên Hòa Vang (thành phố Đà Nẵng)
9 - Thượng Đức (nay thuộc huyện Nam Giang và một số xã miền núi huyện Đại Lộc).
- Tỉnh lỵ đóng tại Hội An thuộc quận Hiếu Nhơn (Hội An)

Tỉnh Quảng Tín, từ sông Ly Ly vào đến Dốc Sỏi (ranh giới giữa Quảng Nam và Quảng Ngãi), gồm 6 quận:

1 - Thăng Bình (nay thuộc huyện Thăng Bình và một phần huyện Hiệp Đức)
2 - Tam Kỳ (nay thuộc thành phố Tam Kỳ, huyện Phú Ninh),
3 - Lý Tín (nay thuộc Huyện Núi Thành)
4 - Tiên Phước (nay thuộc huyện Tiên Phước và một phần huyện Hiệp Đức),
5 - Hậu Đức (nay là huyện Nam Trà My và Bắc Trà My)
6 - Hiệp Đức (nay thuộc huyện Phước Sơn và Hiệp Đức).

Dân số Quảng Tín lúc đó là 353.752 người; tỉnh lỵ đóng tại Tam Kỳ.

QUẢNG NAM - ĐÀ NẴNG SAU 1975



Sau khi thống nhất đất nước, chính phủ nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam quyết định sáp nhập hai tỉnh Quảng Nam, Quảng Tín và Thành phố Đà Nẵng thành lập tỉnh Quảng Nam-Đà Nẵng với Đà Nẵng là tỉnh lị.

Sau khi thành lập tỉnh, có những thay đổi hành chính như sau: chuyển thị xã Đà Nẵng thành Thành phố Đà Nẵng, hợp nhất thị xã Tam Kỳ và 2 huyện Bắc Tam Kỳ, Nam Tam Kỳ thành huyện Tam Kỳ.

(Tài liệu của @Phóng Viên Chiến Trường sưu tầm)

 Sông Côn - Thường Đức Quảng Nam năm 1970
Sông Côn - Thường Đức Quảng Nam năm 1970
 Sông Côn - Thường Đức Quảng Nam năm 1970
Sông Côn - Thường Đức Quảng Nam năm 1970
 Quảng Nam 1970 - Sông Vu Gia - Thường Đức
Quảng Nam 1970 - Sông Vu Gia - Thường Đức
 Quảng Nam 1970 - Sông Vu Gia - Thường Đức
Quảng Nam 1970 - Sông Vu Gia - Thường Đức
 Thị Trấn Thường Đức - Quảng Nam 1970
Thị Trấn Thường Đức - Quảng Nam 1970


Quận Thường Đức,Tỉnh Quảng Nam 1970

Photo by Jim Duffy

 Quận Thường Đức,Tỉnh Quảng Nam 1970    Photo by Jim Duffy
Quận Thường Đức,Tỉnh Quảng Nam 1970 Photo by Jim Duffy
 Quận Thường Đức,Tỉnh Quảng Nam 1970    Photo by Jim Duffy
Quận Thường Đức,Tỉnh Quảng Nam 1970 Photo by Jim Duffy
 Quận Thường Đức,Tỉnh Quảng Nam 1970    Photo by Jim Duffy
Quận Thường Đức,Tỉnh Quảng Nam 1970 Photo by Jim Duffy
 Quận Thường Đức,Tỉnh Quảng Nam 1970    Photo by Jim Duffy
Quận Thường Đức,Tỉnh Quảng Nam 1970 Photo by Jim Duffy
 Quận Thường Đức,Tỉnh Quảng Nam 1970    Photo by Jim Duffy
Quận Thường Đức,Tỉnh Quảng Nam 1970 Photo by Jim Duffy
 Quận Thường Đức,Tỉnh Quảng Nam 1970    Photo by Jim Duffy
Quận Thường Đức,Tỉnh Quảng Nam 1970 Photo by Jim Duffy


QUẬN THƯỜNG ĐỨC, Tỉnh Quảng Nam 1970

Photo by Jim Duffy

 QUẬN THƯỜNG ĐỨC, Tỉnh Quảng Nam 1970    Photo by Jim Duffy
QUẬN THƯỜNG ĐỨC, Tỉnh Quảng Nam 1970 Photo by Jim Duffy
 QUẬN THƯỜNG ĐỨC, Tỉnh Quảng Nam 1970    Photo by Jim Duffy
QUẬN THƯỜNG ĐỨC, Tỉnh Quảng Nam 1970 Photo by Jim Duffy
 QUẬN THƯỜNG ĐỨC, Tỉnh Quảng Nam 1970    Photo by Jim Duffy
QUẬN THƯỜNG ĐỨC, Tỉnh Quảng Nam 1970 Photo by Jim Duffy
 QUẬN THƯỜNG ĐỨC, Tỉnh Quảng Nam 1970    Photo by Jim Duffy
QUẬN THƯỜNG ĐỨC, Tỉnh Quảng Nam 1970 Photo by Jim Duffy
 QUẬN THƯỜNG ĐỨC, Tỉnh Quảng Nam 1970    Photo by Jim Duffy
QUẬN THƯỜNG ĐỨC, Tỉnh Quảng Nam 1970 Photo by Jim Duffy


 QUẬN THƯỜNG ĐỨC, Tỉnh Quảng Nam 1970    Photo by Jim Duffy
QUẬN THƯỜNG ĐỨC, Tỉnh Quảng Nam 1970 Photo by Jim Duffy
 QUẬN THƯỜNG ĐỨC, Tỉnh Quảng Nam 1970    Photo by Jim Duffy
QUẬN THƯỜNG ĐỨC, Tỉnh Quảng Nam 1970 Photo by Jim Duffy
 QUẬN THƯỜNG ĐỨC, Tỉnh Quảng Nam 1970    Photo by Jim Duffy
QUẬN THƯỜNG ĐỨC, Tỉnh Quảng Nam 1970 Photo by Jim Duffy


 Khu định cư đồng bào Thượng Quận Thường Đức 1970.    Photo by Jim Duffy
Khu định cư đồng bào Thượng Quận Thường Đức 1970. Photo by Jim Duffy
Quận Thường Đức, Tỉnh Quảng Nam 1970. "CHIẾN DỊCH XUÂN ĐOÀN TỤ BIỂU HIỆN TÌNH THƯƠNG và CHÍNH NGHĨA," chữ trên băng-rôn trắng gần bờ sông, kêu gọi VC về hồi chánh. Photo by Jim Duffy
 Quận Thường Đức, Tỉnh Quảng Nam 1970.    Photo by Jim Duffy
Quận Thường Đức, Tỉnh Quảng Nam 1970. Photo by Jim Duffy
 Không ảnh một góc Quận lỵ Quận Thường Đức, Tỉnh Quảng Nam 1970.    Photo by Jim Duffy
Không ảnh một góc Quận lỵ Quận Thường Đức, Tỉnh Quảng Nam 1970. Photo by Jim Duffy
 Sân bay Quận Thường Đức, Tỉnh Quảng Nam 1970.    Photo by Jim Duffy
Sân bay Quận Thường Đức, Tỉnh Quảng Nam 1970. Photo by Jim Duffy
 Sân bay Quận Thường Đức, Tỉnh Quảng Nam 1970.    Photo by Jim Duffy
Sân bay Quận Thường Đức, Tỉnh Quảng Nam 1970. Photo by Jim Duffy
 Quận Thường Đức, Tỉnh Quảng Nam 1970.    Photo by Jim Duffy
Quận Thường Đức, Tỉnh Quảng Nam 1970. Photo by Jim Duffy


THƯỜNG ĐỨC 1970 - Trại Lực Lượng Đặc Biệt A-109
Detachment A-109 at Thuong Duc District, Quang Nam Province 1970 Photo by Jim Duffy

 THƯỜNG ĐỨC 1970 - Trại Lực Lượng Đặc Biệt A-109  Detachment A-109 at Thuong Duc District, Quang Nam Province 1970 Photo by Jim Duffy
THƯỜNG ĐỨC 1970 - Trại Lực Lượng Đặc Biệt A-109 Detachment A-109 at Thuong Duc District, Quang Nam Province 1970 Photo by Jim Duffy
 THƯỜNG ĐỨC 1970 - Trại Lực Lượng Đặc Biệt A-109  Detachment A-109 at Thuong Duc District, Quang Nam Province 1970 Photo by Jim Duffy
THƯỜNG ĐỨC 1970 - Trại Lực Lượng Đặc Biệt A-109 Detachment A-109 at Thuong Duc District, Quang Nam Province 1970 Photo by Jim Duffy


Nguồn : Page Phóng Viên Chiến Trường

Nếu thấy hay thì hãy chia sẻ nội dung này bạn nhé !


Xem Thêm những ảnh xưa cùng chuyên mục Địa Danh Xưa khác