Lịch sử và Sự Diệt Vong Của Nhà Tây Sơn


SỰ DIỆT VONG CỦA NHÀ TÂY SƠN

Một số bạn đọc có quan điểm cho rằng triều đại Tây Sơn hưng thịnh thời Nguyễn Huệ và bắt đầu suy yếu sau khi ông băng hà, nhưng thực tế không phải như vậy. Nếu hiểu đúng về phong trào nông dân Tây Sơn thì sẽ thấy sự sụp đổ của phong trào này là quy luật tất yếu, do chính vấn đề nội tại của triều đại không được giải quyết
Lịch sử của Tây Sơn nên được phân chia thành 2 giai đoạn:

Giai đoạn 1: Giai đoạn phát triển của phong trào nông dân.
Quân Tây Sơn với sự ủng hộ của một bộ phận nông dân và tầng lớp dưới của xã hội đã làm được 2 nhiệm vụ có ý nghĩa then chốt trong tiến trình phát triển của dân tộc.
- Tạo tiền đề cơ bản cho thống nhất đất nước bằng việc tiêu diệt, làm suy yếu các thế lực phong kiến.
- Đánh thắng Thanh và Xiêm.
Giai đoạn 2: Kể từ sau khi đánh thắng quân Thanh và Nguyễn Huệ làm chủ đất Phú Xuân cho đến khi bị diệt vong.
Giai đoạn này đã chuyển hóa thành một cuộc chiến tranh giữa hai lực lượng phong kiến : một bên là triều Tây Sơn; một bên là Nguyễn Ánh.

Giữa 2 giai đoạn này có sự đan xen các sự kiện lẫn nhau, tuy nhiên việc phân chia như vậy để thấy rõ quá trình hình thành và thất bại của phong trào Tây Sơn.
Nguyên nhân thất bại. Không phải chỉ sau khi Nguyễn Huệ băng hà, triều đại bắt đầu suy yếu diệt vong. Ngay từ khi Nguyễn Huệ tiêu diệt Lê Chiêu Thống và quân Thanh, được vua nhà Thanh ban phong tước hiệu "An Nam Quốc Vương" (tức là giai đoạn 2 của phong trào Tây Sơn) đã bộc lộ những hạn chế, thiếu sót. Đó là căn nguyên dẫn đến sự diệt vong.
Thắng lợi của giai đoạn 1 là vinh quang, đỉnh cao của phong trào. Nhưng sau thắng lợi đó, phong trào nông dân đã đứng trước một tình trạng bế tắc, không có lối thoát.
Những lãnh đạo cuộc khởi nghĩa đã không hoàn thành nhiệm vụ của cuộc "cách mạng", bị "phong kiến hóa". Nguyên nhân do bối cảnh lịch sử Việt Nam khi đó chưa hình thành nền kinh tế hàng hóa, trình độ phát triển công thương nghiệp cần thiết để thay đổi xã hội, những cải cách của Nguyễn Huệ không đủ để làm thay đổi vấn đề mâu thuẫn trong lòng xã hội.

1. Không được sự ủng hộ của dân chúng.


Triều đại Tây Sơn vẫn duy trì chức năng bảo vệ quan hệ xã hội phong kiến. Do đó quan hệ "gắn bó" giữa người dân với triều đại mới bị phai nhạt dần. Dưới con mắt của nhân dân, Tây Sơn sau này không còn đại biểu cho quyền lợi của họ nữa, mà đã trở thành tầng lớp địa chủ, quý tộc phong kiến mới
Dưới thời Tây Sơn, kết cấu kinh tế và xã hội vẫn như cũ. Cơ sở kinh tế của những thế lực phong kiến cũ vẫn được duy trì trong phạm vi cả nước và triều Tây Sơn vẫn phải sử dụng "bộ máy cai trị cũ".
Thế nhưng "bộ máy cũ" không ổn.

2. Hệ thống tri thức cũ bị phân hóa, không ủng hộ tuyệt đối Nhà Tây Sơn.


Triều Tây Sơn vẫn phải sử dụng một bộ phận khá lớn quan lại, sĩ phu cũ trong triều đình mới. Những thế lực phong kiến này (vốn đã xem Tây Sơn là giặc, phản vua, phá chúa) phần lớn đều giữ thái độ thù địch với triều Tây Sơn và có thời cơ thuận lợi là muốn khôi phục lại địa vị thống trị cũ. Nhà Tây Sơn đã phải duy trì cơ sở kinh tế của những thế lực quý tộc, địa chủ cũ chống đối lại mình trong phạm vi cả nước.
Tri thức thời Tây Sơn rất dễ làm phản ... họ có thể quay ngoắt 180 độ chỉ vì lợi ích, điển hình nhất là Vũ Văn Nhậm và Nguyễn Hữu Chỉnh ... Sau này nhiều tri thức Bắc Hà cũng không ủng hộ Tây Sơn. Không phải ngẫu nhiên mà Nguyễn Huệ mấy lần ra bắc nhưng không thể ở lại Thăng Long, một tri thức ưu tú của Nguyễn Huệ là Ngô Thì Nhậm thì vốn dĩ đã là "tội đồ" của số tri thức phù Lê ...

3. Đất nước chưa thống nhất


Phong trào Tây Sơn đã kết thúc tình trạng chia cắt giữa Đàng Trong và Đàng Ngoài, tạo nền tảng thống nhất sau này. Tuy nhiên, Nhà Tây Sơn chưa hoàn thành được nhiệm vụ thống nhất quốc gia.
Năm 1786, ba anh em Nhà Tây Sơn chia đất nước thành ba khu vực cai quản và đưa đến sự thành lập những chính quyền riêng biệt, thậm chí có lúc xung đột nhau. Thậm chí sau này, vua Quang Toản còn cưỡng chiếm đất đai, tài sản của bác Nguyễn Nhạc, khiến bác chết một cách tức tưởi.

4. Chính quyền Nguyễn Nhạc, Nguyễn Lữ tha hóa, biến chất.


Nguyễn Nhạc, Nguyễn Lữ sau khi lên làm vua, đã tỏ ra tầm thường, hưởng lạc, cưỡng bức dân chúng xây dựng cung điện, đền đài, không đề ra được chính sách gì đáng kể để giải quyết yêu cầu phát triển của xã hội, tranh thủ sự ủng hộ của người dân. Do đó những chính quyền này đã sụp đổ nhanh chóng trước cuộc phản công của Nguyễn Ánh.

5. Chính sách của Nguyễn Huệ


Chính sách kinh tế của Nguyễn Huệ chỉ được thực hiện trên một phần đất nước thuộc phạm vi quản lý của ông (trừ vùng do N. Nhạc, N. Lữ, N. Ánh cai quản) và trong thời gian quá ngắn (3 năm).
Chiếu khuyến nông và chính sách khai hoang của Nguyễn Huệ không khác các triều đại trước, không giải quyết được vấn đề đất đai của đồng bằng châu thổ sông Hồng. Dù chính sách kinh tế có cởi mở hơn so với thương nghiệp của Lê - Trịnh - Nguyễn, nhưng vấn đề căn bản là đất đai nông nghiệp thì Nguyễn Huệ chưa giải quyết được cho nông dân miền Bắc.
- Đất đai khô căn, đê điều dễ vỡ. Đây là hệ quả kéo dài của hệ thống dê quai vạc của các triều đại, khiến đất đai đồng bằng châu thổ sông Hồng không được phù sa bồi đắp. Các đời Lê - Trịnh đã phát động dân khai hoang nhưng không thu được kết quả tốt cũng vì lý do này.
- Đến vụ mùa năm 1791, mùa màng bội thu. Điều đó chứng tỏ nền kinh tế nông nghiệp đã được phục hồ nhưng đó là kinh tế tiểu nông. Nguyễn Huệ không giải quyết được vấn đề cơ bản của đất đai, ông tiếp tục duy trì chế độ sở hữu phong kiến về ruộng đất, đưa lại một số ruộng đất để chia cho nông dân cày cấy theo chế độ quân điền kiểu phong kiến.

6. Thế lực Nguyễn Ánh ở Nam Bộ.


Gia Định và đồng bằng sông Cửu Long là một miền đồng bằng phì nhiêu, mới khai thác. Hệ thống quý tộc ở đây trung thành tuyệt đối với Chúa Nguyễn, mâu thuẫn xã hội không gay gắt như Đàng Ngoài.
Thực tế, Nhà Tây Sơn chưa thể làm chủ được vùng đất này. Đó là lý do Nguyễn Ánh có bàn đạp khôi phục lại vương quyền.

Nguyễn Huệ có nhiều đối thủ, nhiều vấn đề vượt quá khả năng giải quyết của trình độ và bối cảnh xã hội thế kỷ 18. Cái chết của Nguyễn Huệ là một tổn thất lớn của Tây Sơn, nhưng không phải là nguyên nhân quyết định tất cả, nó chỉ làm cho triều Tây Sơn suy yếu nhanh chóng hơn thôi.
Vua Quang Toản sau này đã thống nhất được Nhà Tây Sơn (diệt Nguyễn Nhạc) nhưng lại thất bại trước Nguyễn Ánh, và khi chạy ra Bắc thì không tìm được chốn dung thân như Nhà Mạc trước kia đã từng.

Theo Đại Việt/Tìm hiểu lịch sử Việt Nam

#NKL



Nguồn : Page Tìm hiểu về chiến tranh Việt Nam (Viet Nam War)

Nếu thấy hay thì hãy chia sẻ nội dung này bạn nhé !


Xem Thêm những ảnh xưa cùng chuyên mục Nhân Vật Lịch Sử khác