Lịch sử Vũng Tàu - Tỉnh Phước Tuy ngày xưa


LỊCH SỬ VŨNG TÀU THỜI PHONG KIẾN



Vũng Tàu được biết đến từ thế kỷ 19 với tên gọi là trấn Chân Bồ.Có lần, sứ giả Châu Đạt Quan theo sứ đoàn Trung Hoa đi thăm kinh đô Angkor của Chân Lạp (nay thuộc Campuchia), lúc về kể lại rằng: "Rời bến Ôn Châu ở Chiết Giang... đi ngang Giao Chỉ Dương và đến xứ Chiêm Thành. Ở đấy, nhờ thuận gió, trong vòng 15 ngày ta có thể đến thị trấn Chân Bồ, đó là biên giới xứ Chân Lạp."

Năm 1658, chúa Nguyễn Phúc Tần đưa 2.000 quân đi chinh phục trấn Chân Bồ, lập ba làng đầu tiên là Thắng Nhất, Thắng Nhị, Thắng Tam nên được gọi là Tam Thắng, sau đổi tên thành Phước Thắng thuộc phủ Phước Tuy.

Trong bộ Phủ biên tạp lục (chữ Hán: 撫邊雜錄) năm 1776 của Lê Quý Đôn có nhắc đến bán đảo Vũng Tàu: "Đầu địa giới Gia Định là xứ Vũng Tàu, nơi hải đảo có dân cư." Tác phẩm Đại Nam nhất thống chí (chữ Hán: 大南一統志) thời nhà Nguyễn có ghi chép lại: "... trong có vũng lớn gọi là Vũng Tàu, ngày để che chở cho tàu thuyền đỗ nghỉ. Trên núi có suối nước ngọt, chân núi tụ họp dân chài, thật là chỗ cửa quan xung yếu."

Từ năm 1775, tàu thuyền của Bồ Đào Nha và Pháp ra vào vùng biển Vũng Tàu để buôn bán, trao đổi hàng hóa, và từ đấy người Pháp gọi Vũng Tàu với tên Cap Saint-Jacques (Ô cấp) (nghĩa là "Mũi đất của Thánh Giacôbê").

Vào cuối đời Vua Gia Long (1820), triều đình nhà Nguyễn đã điều ba đội quân đến đây xây dựng đồn lũy, chống hải tặc, trấn giữ cửa biển, bảo vệ sự bình yên cho vùng biển này.

VŨNG TÀU THỜI PHÁP THUỘC (1859–1945)



Ngày 10 tháng 2 năm 1859 tức mồng 8 Tết Kỷ Mùi, quan quân nhà Nguyễn đã khai hỏa lần đầu tiên những khẩu súng thần công đặt ở pháo đài Phước Thắng, cao 30m và cách bờ biển Bãi Trước gần 100m, bắn vào đoàn chiến thuyền của liên quân Pháp-Tây Ban Nha do tướng Rigault de Genouilly chỉ huy trên đường vào xâm lược Nam Kỳ, mở đầu cuộc kháng chiến chống quân Pháp ở Nam Kỳ. Trong trận này Thống chế Trần Đồng, Tổng chỉ huy lực lượng Thủy Lục Quân nhà Nguyễn đã chết.

Năm 1876 Vũng Tàu thuộc tiểu khu Bà Rịa, nằm trong khu vực hành chánh (circonscription administrative) Sài Gòn, theo nghị định phân chia hành chính của thực dân Pháp.

Ngày 1 tháng 5 năm 1895 Thống đốc Nam Kỳ ra nghị định tách thị xã Cap Saint Jacques ra khỏi tiểu khu Bà Rịa để lập thành phố tự trị (commune autonome) Cap Saint Jacques.
Đến ngày 20 tháng 1 năm 1898, Cap Saint Jacques hợp nhất trở lại với tiểu khu Bà Rịa, đến năm 1899 lại tách ra thành hai đơn vị hành chính độc lập.
Ngày 14 tháng 1 năm 1899 thành phố tự trị Cap Saint Jacques thành lập tổng Vũng Tàu gồm 7 xã.

Năm 1901, dân số Vũng Tàu là 5.690 người, trong đó có gần 2.000 người di cư từ miền Bắc vào, sống chủ yếu bằng nghề đánh bắt thủy hải sản.

Ngày 1 tháng 4 năm 1905 theo nghị định của Toàn quyền Đông Dương, Cap Saint Jacques không còn là thành phố tự trị và trở thành đại lý hành chính thuộc tỉnh Bà Rịa.

Năm 1929 Cap Saint Jacques trở thành tỉnh riêng, rồi đến năm 1935 tỉnh Cap Saint Jacques lại hạ cấp xuống thành thị xã (commune).
Năm 1947 tái lập tỉnh với tên Vũng Tàu gồm cả quận Cần Giờ của tỉnh Gia Định nhập vào, nhưng đến năm 1952 lại giải thể tỉnh, hạ thành thị xã.
Dân số vào thập niên 1930 là 8.100.

VŨNG TÀU THỜI VIỆT NAM CỘNG HÒA (1956–1975

)

Vũng Tàu được củng cố và phát triển để đáp ứng nhu cầu của một thành phố du lịch và nghỉ mát. Ngoài nghề đánh bắt, chế biến hải sản và trồng trọt nương rẫy truyền thống, nhiều cơ sở hạ tầng được xây dựng, cửa hàng cửa hiệu, cơ sở dịch vụ, phục vụ cho giải trí của các cố vấn Mỹ và các quan chức chính quyền Việt Nam Cộng Hòa được khẩn trương hoàn thiện, khiến cho bộ mặt thành phố ngày một hoa lệ.

Vũng Tàu thời bấy giờ còn là nơi có nhiều trại lính của Quân Đội Việt Nam Cộng Hòa, nhiều căn cứ quân sự của Mỹ và quân đồng minh đồn trú. Trong giai đoạn 1964 - 1972, quân đội Hoàng Gia Úc đã huy động tổng cộng 61.000 quân Hải, Lục, Không Quân đến phục vụ tại Vũng Tàu. Phi trường Vũng Tàu trở thành một sân bay quân sự quan trọng tại Nam phần.

Ngày 22 tháng 10 năm 1956, chính quyền Việt Nam Cộng Hòa giải thể thị xã Vũng Tàu, chuyển thành quận thuộc tỉnh Phước Tuy mới thành lập.

Ngày 30 tháng 1 năm 1957, Nghị định số 6-BNV/HC/NĐ của Bộ Nội vụ ấn định các đơn vị hành chánh tỉnh Phước Tuy. Trong đó, quận Vũng Tàu có 1 tổng (Phước Hưng Trung) và được chia thành 4 xã: Thắng Tam, Thắng Nhì, Thắng Nhứt, Sơn Long.

Ngày 20 tháng 3 năm 1958, Bộ Nội vụ tiếp ra Nghị định số 76-BNV/HC/NĐ sửa đội nghị định trước đây. Quận Vũng Tàu bao gồm 5 xã: Vũng Tàu, Thắng Nhất, Thắng Nhì, Thắng Tam, Sơn Long. Quận lỵ đặt tại xã Vũng Tàu.

Ngày 1 tháng 2 năm 1960, Nghị định số 114-BNV/NCĐ/NĐ của Bộ Nội vụ đổi tên xã Sơn Long thành xã Long Sơn.

Ngày 8 tháng 9 năm 1964, quận Vũng Tàu được cải biến thành thị xã Vũng Tàu trực thuộc trung ương theo Nghị định số 243-BNV/NC của Bộ Nội vụ. Tên chính thường được biết tới tên gọi Đặc khu Vũng Tàu.

Ngày 30 tháng 3 năm 1965, Thủ tướng Việt Nam Cộng Hòa ban hành Sắc lệnh số 55/SL-NV chia địa phận thị xã Vũng Tàu thành nhiều khu phố.

Sau đó, ngày 13 tháng 4 năm 1965, tên gọi các khu phố được ấn định như sau: Khu phố Vũng Tàu (từ xã Vũng Tàu), khu phố Thắng Nhứt (từ xã Thắng Nhứt), khu phố Thắng Nhì (từ xã Thắng Nhì), khu phố Thắng Tam (từ xã Thắng Tam). Đồng thời, thành lập thêm khu phố Phước Thắng thuộc thị xã Vũng Tàu trên cơ sở sáp nhập xã Khắc Kỷ và một phần đất xã Phước Tỉnh thuộc quận Long Điền. Xã Long Sơn chuyển về quận Long Lễ, tỉnh Phước Tuy.

Ngày 22 tháng 8 năm 1972, Tổng trưởng Nội Vụ Chính Quyền Việt Nam Cộng Hòa lại ban hành Nghị định số 553-BNV/HCĐP/NÐ, đổi các danh xưng "khu phố" của thị xã thành phường.

Ngày 22 tháng 8 năm 1974, các khóm Bình Lợi, Bình Hải và Sao Mai của phường Thắng Nhì được tách ra để lập phường Phước Hải.

Như vậy, tính đến cuối tháng 4 năm 1975, thị xã Vũng Tàu có tổng cộng 6 phường: Vũng Tàu, Thắng Nhứt, Thắng Nhì, Thắng Tam, Phước Hải và Phước Thắng.

Vũng Tàu 1967
liệu của @Phóng Viên Chiến Trường sưu tầm)

 Long Hải 1970-1971
Long Hải 1970-1971
 Câu lạc bộ Peter Badcoe tại căn cứ của lính Úc ở VŨNG TÀU 1970-71
Câu lạc bộ Peter Badcoe tại căn cứ của lính Úc ở VŨNG TÀU 1970-71


 SOUVENIR DE CAP ST JACQUES
SOUVENIR DE CAP ST JACQUES
 Vue aérienne du Cap St Jacques 1937   Không ảnh Vũng Tàu năm 1937
Vue aérienne du Cap St Jacques 1937 Không ảnh Vũng Tàu năm 1937
 Cap St Jacques - Café Coudray
Cap St Jacques - Café Coudray
 CAP ST-JACQUES - SORTIE DU THEATRE   Vãn hát
CAP ST-JACQUES - SORTIE DU THEATRE Vãn hát
 Ca. 1905 - Cap St. Jacques - Pagode de la Baleine.  Miếu thờ cá ông (cá voi).
Ca. 1905 - Cap St. Jacques - Pagode de la Baleine. Miếu thờ cá ông (cá voi).


Vũng Tàu 1969-70

Photo by David Staszak

 Vũng Tàu 1969-70     Photo by David Staszak
Vũng Tàu 1969-70 Photo by David Staszak
 Vũng Tàu 1969-70     Photo by David Staszak
Vũng Tàu 1969-70 Photo by David Staszak
 Vũng Tàu 1969-70     Photo by David Staszak
Vũng Tàu 1969-70 Photo by David Staszak
 Vũng Tàu 1969-70     Photo by David Staszak
Vũng Tàu 1969-70 Photo by David Staszak
 Vũng Tàu 1969-70     Photo by David Staszak
Vũng Tàu 1969-70 Photo by David Staszak


Vũng Tàu 1967

 Vũng Tàu 1967
Vũng Tàu 1967
 Vũng Tàu 1967
Vũng Tàu 1967
 Vũng Tàu 1967
Vũng Tàu 1967
 Vũng Tàu 1967
Vũng Tàu 1967
 Vũng Tàu 1967
Vũng Tàu 1967
 Vũng Tàu 1967
Vũng Tàu 1967
 Vũng Tàu 1967
Vũng Tàu 1967
 Vũng Tàu 1967
Vũng Tàu 1967


Vũng Tàu 1968

Photo by Jeff Lander

 Vũng Tàu 1968    Photo by Jeff Lander
Vũng Tàu 1968 Photo by Jeff Lander
 Vũng Tàu 1968    Photo by Jeff Lander
Vũng Tàu 1968 Photo by Jeff Lander
 Vũng Tàu 1968    Photo by Jeff Lander
Vũng Tàu 1968 Photo by Jeff Lander


Chợ Vũng Tàu 1970-1971

 Chợ Vũng Tàu 1970-1971
Chợ Vũng Tàu 1970-1971
 Chợ Vũng Tàu 1970-1971
Chợ Vũng Tàu 1970-1971
 Chợ Vũng Tàu 1970-1971
Chợ Vũng Tàu 1970-1971
 Chợ Vũng Tàu 1970-1971
Chợ Vũng Tàu 1970-1971
 Chợ Vũng Tàu 1970-1971
Chợ Vũng Tàu 1970-1971
 Chợ Vũng Tàu 1970-1971
Chợ Vũng Tàu 1970-1971
 Chợ Vũng Tàu 1970-1971
Chợ Vũng Tàu 1970-1971
 Chợ Vũng Tàu 1970-1971
Chợ Vũng Tàu 1970-1971
 Chợ Vũng Tàu 1970-1971
Chợ Vũng Tàu 1970-1971
 Chợ Vũng Tàu 1970-1971
Chợ Vũng Tàu 1970-1971
 Chợ Vũng Tàu 1970-1971
Chợ Vũng Tàu 1970-1971
 Chợ Vũng Tàu 1970-1971
Chợ Vũng Tàu 1970-1971


 Vũng Tàu 1967     Photo by Tom Twitty
Vũng Tàu 1967 Photo by Tom Twitty
 Vũng Tàu 1967     Photo by Tom Twitty
Vũng Tàu 1967 Photo by Tom Twitty
 Vũng Tàu 1967     Photo by Tom Twitty
Vũng Tàu 1967 Photo by Tom Twitty
 Vũng Tàu 1967     Photo by Tom Twitty
Vũng Tàu 1967 Photo by Tom Twitty
 Vũng Tàu 1967 - Đường Trần Hưng Đạo phía trước chợ Vũng Tàu.     Photo by Tom Twitty
Vũng Tàu 1967 - Đường Trần Hưng Đạo phía trước chợ Vũng Tàu. Photo by Tom Twitty
 Vũng Tàu 1967     Photo by Tom Twitty
Vũng Tàu 1967 Photo by Tom Twitty
 Vũng Tàu 1967     Photo by Tom Twitty
Vũng Tàu 1967 Photo by Tom Twitty


 CAP SAINT JACQUES - grand massif   núi lớn
CAP SAINT JACQUES - grand massif núi lớn
 PÊCHEURS AU FILET
PÊCHEURS AU FILET
 Cap St Jacques - charette à cheval
Cap St Jacques - charette à cheval


 CAP ST JACQUES - SUR LA PLAGE  bãi trước
CAP ST JACQUES - SUR LA PLAGE bãi trước
 CAP ST - JACQUES - la plage - Maison du Gouverneur
CAP ST - JACQUES - la plage - Maison du Gouverneur
 Cap Saint Jacques - Baie de Ti-Ouan à marée basse  Vịnh Ti-Ouan (Thùy Vân) khi nước ròng
Cap Saint Jacques - Baie de Ti-Ouan à marée basse Vịnh Ti-Ouan (Thùy Vân) khi nước ròng
 CAP SAINT JACQUES - Phare
CAP SAINT JACQUES - Phare


Nguồn : Page Phóng Viên Chiến Trường

Nếu thấy hay thì hãy chia sẻ nội dung này bạn nhé !


Xem Thêm những ảnh xưa cùng chuyên mục Địa Danh Xưa khác