Lũ lụt miền trung thờI các chúa nguyễn là ân huệ mà trờI đất ban cho dân xứ này


Xứ Đàng Trong được người Bồ gọi như vậy nhưng trong tiếng bản xứ là Annam có nghĩa là miền Tây. Đối với nước Tàu, xứ này thực sự nằm ở phía Tây. Nhưng người Nhật gọi xứ này là Cochi , trong tiếng bản xứ của họ, cũng có nghĩa là Annam trong tiếng Đàng Trong.

Nhưng người Bồ đã vào nước Annam để buôn bán, họ dùng tiếng Nhật Coci và tiếng Tàu Cina mà làm thành tiếng thứ ba là Cocincina để chỉ xứ này, chủ ý phân biệt Cocin cạnh Cina với tỉnh Cocin thuộc An Độ, do người Bồ chiếm đóng.

Xứ Đàng Trong trải dài hơn một trăm dặm theo bờ biển, ở vĩ tuyến 11, cho tới khoảng vĩ tuyến 17 , chỗ bắt đầu quốc gia của chúa Đàng Ngoài.

Lạ kỳ là hồi phân chia Nam Bắc năm 1954, Pháp cũng lấy vĩ tuyến 17 để chia ranh giới hai miền

Khu vưc giáp ranh Đàng Ngoài có Kẻ Mọi ở, tên gọi này có nghĩa là man di. Mặc dầu họ là người Đàng Trong, nhưng họ không nhìn nhận Chúa cũng không thần phục ngài. Họ đóng đô và chiếm giữ miền núi rất hiểm trở ( Chữ “Mọi” đối với ta vẫn còn nghĩa hèn kém nhưng thiệt ra ở đây chỉ tên của 1 dân tộc ít người )

Vương quốc Đàng Ngoài, trước kia thuộc về ông cố của chúa đương thời cai trị Đàng Trong, người đã chống lại chính vua nước Đàng Ngoài.

Cho tới nay người Bồ chỉ buôn bán với xứ này và các cha Dòng cũng chỉ hoạt động ở xứ này để thiết lập đạo Kitô.

Như đã nói, xứ này nằm ở vĩ tuyến 11 tới vĩ tuyến 17 nên thời tiết nóng chứ không lạnh, mặc dù nóng không bằng Ấn Độ,

Do đó nước lũ làm ngập khắp xứ, đổ ra biển, như thể đất liền và biển chỉ còn là một. Cứ mười lăm hôm lại xảy ra một trận lụt và mỗi lần kéo dài ba ngày.

Có thể nói lũ lụt là một ân huệ mà trời đất ban cho dân chúng xứ này vì không những nó làm cho không khí mát và khí hậu dịu, mà còn đem phù sa làm cho đất phì nhiêu và dồi dào về mọi sự, đất đai phì nhiêu thì trồng lúa tốt, mang lại thức ăn tốt nhất trời ban và là lương thực chung cho khắp xứ.

Tới tháng chạp, tháng giêng và tháng hai thì có gió bắc thổi, đem mưa đủ lạnh để phân biệt mùa đông với các mùa khác trong năm.

Sau cùng vào các tháng ba, tư và năm, hiện rõ các hiệu quả của một mùa xuân thú vị, tất cả đều xanh tươi và nở hoa.

Nhân tiện nói về màu nước lụt, xin kể thêm một vài sự kỳ lạ người ta gặp thấy trong dịp này.

Trước hết mọi người ở đây đều mong nước lũ, không những để được mát mẻ và dễ chịu, mà còn để cho đồng ruộng được mầu mỡ.

Thế nên khi thấy mùa nước tới, họ để lộ hẳn sự vui mừng và thích thú: họ thăm hỏi nhau, chúc mừng nhau, ôm nhau hò hét vui vẻ và nhắc đi nhắc lại “đã đến lụt, đã đến lụt” có nghĩa là nước đã tới, nước đã tới rồi. Nói tóm lại là không ai là không bày tỏ niềm vui, từ kẻ thế gia đến Chúa cũng vậy.

Nhưng thường thì nước lũ tới bất thần, không ai ngờ, ban chiều chưa ai nghĩ tới, nhưng sáng ra nước đã kéo vào tư bề, và người ta bị nhốt trong nhà, tình trạng này diễn ra khắp xứ. Do đọ họ thường mất hết gia súc vì không kịp đưa chúng chạy lên núi hay những nơi cao hơn.

Vào trường hợp này, có một luật kì lạ ở xứ này là bò, dê, lợn và các vật khác bị chết đuối thì không còn thuộc về chủ, nhưng đương nhiên thuộc về người thứ nhất vớt được.

Đây cũng là một điều làm cho người ta vui thích một cách lạ lùng: vừa có lụt, mọi người đều nhảy xuống thuyền bơi đi tìm vớt gia súc chết đuối, để rồi làm thịt và dọn cỗ linh đình.

Còn trẻ con thì tuỳ theo tuổi, chúng để mắt và vui thú rình trên cánh đồng lúa mênh mông đầy rẫy chuột lớn, chuột bé, vì hang ngập nước nên chúng phải ngoi ra, bò lên cây để thoát, thành thử thật là rất vui mắt khi được nhìn thấy những cảnh cây nặng trĩu những chuột thay vì lá hay quả.

Từng đám trẻ con trên các chiếc thuyền nhỏ của chúng tới rung cây làm các con vật này rớt xuống nước và chết đuối.

Trò đùa nghịch và giải trí của trẻ con, nhưng thực ra có ích lợi lớn cho đồng ruộng vì thoát được những con vật gây thiệt hại nặng cho những canh đồng rộng lớn.

Cái lợi cuối cùng, không phải là nhỏ, đó là người ta đều có thể sắm sửa cho đủ mọi thứ cần dùng. Vì trong ba ngày này, nước lụt làm cho người ta có thể đi lại khắp nơi bằng thuyền một cách rất dễ dàng đến độ không có gì mà không chuyển được từ nơi này qua nơi khác.

Do đó, người ta dành thời gian này để họp chợ, những phiên chợ có tiếng nhất trong xứ, số người đến họp chợ trong dịp này đông hơn bất kỳ buổi họp chợ nào khác trong năm.

Cũng trong ba ngày này, người ta đi lấy cây để thổi nấu và dựng nhà. Họ chất cây từ trên núi vào thuyền và dễ dàng bơi qua các nẻo, các ngõ và tới tận nhà vốn được cất trên các hàng cột khá cao để cho nước ra vào tự do.

Ai cũng leo lên sàn cao nhất và phải khen họ vì không bao giờ lụt bén tới bởi họ đã lấy kích thước chính xác, do kinh nghiệm lâu năm, của mực nước cao thấp, do đó họ không sợ vì họ biết chắc là nước luôn luôn ở phía dưới nhà họ cũng chẳng hại ai.

Người ta dễ dàng nhận thấy là nước lụt đã làm cho đất đai ở xứ ĐàngTrong phì nhieu, đất mầu mỡ nên mỗi năm có ba vụ lúa đầy đủ và dồi dào đến nỗi không ai phải lam lũ vất vả để sinh sống, ai cũng sung túc.

400 trăm trước. "lũ lụt miền Trung" là một ân huệ mà đất trời ban cho dân xứ này

400 năm sau, "lũ lụt miền Trung" lại là một cơn ác mộng...

Tham khảo theo: Theo: Xứ Đàng Trong năm 1621 - Christophoro Bori (1583–1632)

Nguồn : Page Sử Nước Nam


Nếu thấy hay thì hãy chia sẻ nội dung này bạn nhé !


Xem Thêm những ảnh xưa cùng chuyên mục Sử Kiện Lịch Sử khác