Ngôi nhà thờ đầu tiên xây dựng tại Sài gòn


Theo yêu cầu của quý vị sau khi ad đăng bài biết về ngôi nhà thờ đầu tiên ở Saigon có hỏi ad phải ngôi nhà thờ đó có phải là trên phần đất của ngôi chùa tàu ngày xưa hay không và ngày nay chính là tòa nhà Sun-Wah và khu vực để xử tử những người tội phạm ngày xưa đúng không, hôm nay ad sẽ trả lời luôn thắc mắt của quý vị luôn nhé.

- Vâng .. đúng như vậy nhé, nhà thờ đầu tiên trên đất Saigon chính là xây lại trên phần đất của một ngôi chùa cổ xưa tại Saigon có niên đại gần 300 năm tuổi nhé, và đây là ngôi chùa cổ của người Annamite (An-Nam) chúng ta chứ không phải là chùa của người Tàu, quý vị hãy nhìn vào tấm ảnh thứ nhứt và thứ hai với chùa Annamite và ngôi nhà cổ trên đường Rue Catinat ngày nay là Nguyễn Huệ và ngôi nhà màu trắng đó chính là ngôi chùa cổ được xây lại thành Ngôi Nhà Thờ đầu tiên tại Saigon, sau này là tòa Hòa Giải thời Việt Nam Cộng Hòa và bây giờ chính là tòa nhà Sun-Wah, còn ngôi nhà màu đen là chỗ để chặt đầu những tội phạm ngày xưa, sau này thành Đồng Hồ 4 mặt quen thuộc của người dân Saigon, ngày nay chính là chỗ phun nước hàng đêm mà giới trẻ thường hay lui tới.

- Ngôi nhà thờ đầu tiên xây dựng tại Saigon, 1863 - Lễ khánh thành ngày 26/7/1863 và thời gian xây dựng là 4 tháng, Lễ đặt viên đá đầu tiên (ngày 28-3-1863) xây dựng nhà thờ Thánh Maria Vô nhiễm nguyên tội - nhà thờ đầu tiên xây dựng tại vị trí Tòa Hòa Giải, Saigon

- Những người định cư sớm nhất tại thuộc địa của Pháp đã buộc phải cử hành thánh lễ tại một ngôi nhà thờ tạm, theo cuốn sách “Lược Sử Annam” của Alfred Schreiner (xuất bản năm 1906), vào năm 1860 Đức Cha Dominique Lefebvre, Giám Mục Isauropolis và Đại diện Tông tòa tại xứ Nam Kỳ, đã thiết lập ngôi "thánh đường" đầu tiên của mình trong một ngôi chùa bỏ hoang ở khu vực thấp của thành phố. Sự sắp xếp này tiếp tục cho đến năm 1863, khi Đô-đốc Toàn quyền Louis Adolphe Bonard (nhiệm kỳ 30/11/1861 đến 1/5/1863) đã cho phép việc xây dựng một thánh đường chính thức đầu tiên của thành phố, đó là Nhà thờ Thánh Maria Vô nhiễm nguyên tội (Église Sainte-Marie-Immaculée).

Vị trí được chọn cho ngôi nhà thờ mới là ở điểm giữa của đường Charner, ngay cạnh Kinh Lớn [đại lộ Nguyễn Huệ sau này]. Theo Moniteur de l'Armée, ngôi nhà thờ được xây dựng theo các bản vẽ thiết kế và dưới sự chỉ đạo của Trung tá Paul Coffyn thuộc Bộ phận Cầu và Đường của Binh chủng Công binh Hải quân. Trung tá Coffyn được hỗ trợ bởi Đại úy Blazy. Viên đá đầu tiên được đặt vào ngày 28/3/1863 bởi Đức Giám Mục Lefebvre.

Lễ khánh thành đã được mô tả như sau trong tờ tuần báo Le Monde illustré (Báo ảnh Thế giới) số ra ngày 19/9/1863:

"Đô đốc Toàn quyền de Lagrandière đã bố trí để bao quanh Giám Mục Lefebvre với mọi sự tráng lệ nhất có thể tưởng tượng ra. Bản thân Đô đốc đã xuất hiện đứng đầu Bộ Tổng tham mưu của mình trong bộ quân phục đại lễ của xứ Nam Kỳ, đó là trang phục nhẹ với mũ cối thay vì bộ quân phục vải dày và đội mũ da như ở châu Âu. Cờ và biểu ngữ đánh dấu cuộc diễu qua của đám rước, tiếng đại bác vang lên và quân nhạc cùng các bài hát tôn giáo được trình bày bởi các ban nhạc và ca đoàn của các thủy thủ dũng cảm của chúng ta.

Hiện có khá ít người châu Âu ở Sài Gòn; ngoài các binh sĩ của chúng ta, số người Âu không vượt quá 200 hoặc 300 người; cũng có khoảng 8.000 người Hoa và 10.000 người Annam, nhưng chúng tôi có thể nói rằng không có người Âu nào vắng mặt trong buổi đại lễ khánh thành này.

Buổi lễ đã tạo ra một ấn tượng sâu sắc, đặc biệt đối với người dân địa phương, vì đây là lần đầu tiên họ được tham dự một trong những nghi lễ long trọng của những người đồng minh phương Tây của họ.

So với ở Paris nơi quê nhà, ngôi nhà thờ này (mà tôi đã cung cấp một bức họa rất chính xác, xem ở trên) sẽ chỉ được coi là một nhà nguyện. Nhưng nó không kém vẻ hoành tráng, mà thậm chí còn đáng chú ý hơn vì nó được xây dựng với sự thông minh tuyệt vời nhằm đáp ứng nhu cầu của vùng khí hậu nóng. Ngôi nhà thờ được xây dựng bằng gỗ và gạch. Các cửa sổ, được bố trí rất nhiều trên hai tầng, được trang bị với những lam thông gió để tối ưu hóa việc thông thoáng không khí.

Ngôi nhà thờ này được xây dựng bởi những lao động người Hoa, những người mà chúng ta biết là rất thành thạo trong tất cả các loại công việc thủ công và cơ khí, dưới sự chỉ đạo của các sĩ quan Công binh Pháp.

Về phần nội thất, không có sự sang trọng xa hoa không cần thiết nào đã được cố làm; nó rất đơn giản. Ở phía sau là một cửa sổ hoa hồng kính màu đặt trong một khung sắt, tạo ra một hiệu ứng rất đẹp. Bàn thờ chính được đặt trong một hốc vòm sơn màu xanh da trời với những ngôi sao vàng.

Nhà thờ có thể chứa được 400 người; do đó, từ con số dân cư người Pháp tại Saigon mà chúng tôi đã nói đến, ngôi nhà thờ này là rất thích hợp. "

- Tạp chí này cũng nhận xét:

"Chúng ta không có ý định tạo ra một công trình tồn tại lâu dài; một công trình như vậy sẽ phải mất rất nhiều thời gian và nguồn lực tài chính mà hiện nay chưa có sẵn cho chúng ta. Nhưng ngôi nhà thờ này sẽ phục vụ chúng ta trong 15 đền 20 năm và sau đó có thể được thay thế bởi một tòa nhà phù hợp đúng quy hoạch cho TP 'Sài Gòn mới' [Kế hoạch Coffyn "cho một thành phố 500.000 dân", được lập tháng 5 năm 1862]"

Ngôi nhà thờ mới xây này được coi chỉ là một nhà thờ tạm có lẽ cũng bởi vì, theo Schreiner, "nó đã bị mối ăn hết trong vòng chưa đầy 10 năm .... vào năm 1874 chúng tôi đã buộc phải thiết lập một nhà thờ tạm thời trong phòng khánh tiết (salle des fêtes) của dinh thống đốc cũ.” Sự sắp xếp này đã tiếp tục cho đến ngày khánh thành Nhà thờ Đức Bà vào năm 1880.

Sau khi nhà thờ Đức Mẹ vô nhiêm nguyên tội (Église Sainte-Marie-Immaculée) được phá bỏ vào khoảng đầu thập niên 1870, một tòa nhà tòa án mới dùng làm Tòa Hòa Giải (Justice de paix) đã được mở ra trên cùng một địa điểm vào tháng 5 năm 1875.

Trước khi Pháp đình Saigon (Palais de Justice) được hoàn thành vào năm 1885, tòa nhà này đã phục vụ như là cơ quan tư pháp chính của thành phố, với thẩm quyền trong cả các vụ án hình sự lẫn dân sự, và đại lộ ở phía trước nó đã trở thành một nơi hành quyết. Sau đó, Tòa Hòa Giải chỉ xử chủ yếu là các vụ án dân sự của địa phương. Sau 1954 nó trở thành Tòa Án Quận 1, và nó hoạt động như thế cho đến năm 1994.



Nguồn : Page Sài Gòn Xưa

Nếu thấy hay thì hãy chia sẻ nội dung này bạn nhé !


Xem Thêm những ảnh xưa cùng chuyên mục Sài Gòn Xưa khác